Vị thuốc Hoàng Liên

0
84
Dược liệu
Hoàng liên

Vị thuốc dùng thân rễ của cây Hoàng liên chân gà Họ Mao lương. Ngoài ra còn dùng các loại thổ hoàng liên khác như Hoàng liên gia, Hoàng liên ô rô, thổ hoàng liên, mã vĩ thảo.

Tính, vị: vị đắng, tính hàn.

Quy kinh: vào các kinh tâm, tỳ, vị.

Công năng chủ trị:

Thanh nhiệt táo thấp: thuốc có vị rất đắng có khả năng ráo thấp, tính hàn có thể thanh nhiệt dẫn đến tiết tả lỵ, lỵ ra máu kể cả lỵ trực trùng và lỵ amip, viêm ruột, có thể dùng riêng hoặc dùng phối hợp với các vị thuốc khác như nam mộc hương, đinh hương thanh bì, trần bì, tam lăng, nga truật, bán hạ, ba đậu, ô mai( bài Bí phương hóa trệ hoàn để chữa lỵ). Khi vị nhiệt gây nôn lợm có thể phối hợp với trúc nhự, bán hạ, quất bì. Nếu đại tiện bí táo thì phối hợp với ba đậu sương. Lấy bột mịn của hai thuốc trên làm thành bánh. Mặt khác nhỏ dịch củ hành có pha ít muối vào thần khuyết của người bị bệnh. Đặt bánh hoàng liên ba đậu lên trên rốn, dùng mồi ngải cứu đốt trên miếng thuốc nói trên.

Thanh tâm trừ phiền: dùng khi tâm hỏa thịnh dẫn đến chứng tâm hồi hộp, loạn nhịp, người bồn chồn, buồn bực mất ngủ, niêm mạc miệng lưỡi bị lở, phồng rộp phối hợp vị thuốc với chu sa, toan táo nhân…

Thanh can sáng mắt: dùng điều trị các bệnh do can hỏa, gây ra đau mắt đỏ, sưng phù, nước mắt chảy do can đởm thấp nhiệt, phối hợp với hạ khô thảo.

Chỉ huyết: dùng đối với những trường hợp huyết nhiệt dẫn đến chảy máu cam, nôn ra máu; cần phối hợp với đại hoàng đã được sao cháy và hoàng cầm.

Giải độc hạ hỏa: thuốc có khả năng giải độc mạnh, dùng đối với những chứng nhiệt độc như ung nhọt độc ở bên trong; tà nhiệt thiêu đốt, sốt cao chóng mặt, nói mê sảng phát cuồng, có thể phối hợp với hoàng cầm, hoàng bá mỗi thứ 8g, chi tử 12g.

Liều dùng: từ 2-12g.

Một số kiêng kị khi dùng vị thuốc: Những người tâm hư phiền nhiệt, tỳ hư tiết tả không nên dùng. Khi dùng có thể tẩm với nước gừng hay nước sơn thù du để giảm bớt tính lạnh của vị thuốc. Cũng cần chú ý rằng với hoàng liên, dùng liều nhỏ còn có tác dụng kiện vị kích thích tiêu hóa, liều lớn gây nôn, tổn thương đến dịch vị.

Tác dụng dược lý:

Chất Berberin alcaloid chính của hoàng liên, ở thể nội hoặc thể ngoại đều có tác dụng tăng cường công năng của bạch cầu đối với khả năng nuốt tụ cầu vàng, Berberin còn có tác dụng lợi mật, dùng tốt cho bệnh viêm túi mật.

Tác dụng kháng khuẩn: hoàng liên có phổ kháng khuẩn rộng, ức chế đối với trực khuẩn thương hàn, đại tràng, bạch hầu, ho gà, mủ xanh, tụ cầu khuẩn, liên cầu khuẩn, song cầu khuẩn viêm não và song cầu khuẩn viêm phổi, ức chế virus cúm, ức chế một số nấm da.

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here